Unia Europejska

Projektowane rozporządzenie ma na celu wykonanie delegacji przewidzianej w art. 8b Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim.

Procedury i warunki wymagane w celu przedstawienia takiej inicjatywy określane są zgodnie z artykułem 24 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Zgodnie z przepisem Traktatu inicjatywę obywatelską mogą przedłożyć Komisji Europejskiej obywatele Unii w liczbie nie mniejszej niż milion. Ustalenie minimalnej liczby obywateli na milion jest uzasadnione z perspektywy ogólnoeuropejskiej.

Odnosząc się do pytań z ankiety do inicjatywy, uprzejmie przekazuję odpowiedzi PKPP Lewiatan na zadane w niej pytania

1. Minimalna liczba państw członkowskich, z których muszą pochodzić obywatele

Pytanie: Czy Pani/Pana zdaniem jedna trzecia łącznej liczby państw członkowskich stanowiłaby wymaganą Traktatem „znaczną liczbę państw członkowskich? Jeżeli nie, to, jaki próg byłby Pani/Pana zdaniem odpowiedni i dlaczego?

Odpowiedź: Przyjęcie w art. 2 pkt. 1 projektu rozporządzenia, że sygnatariusze muszą pochodzi z co najmniej jednej trzeciej państw członkowskich wydaje się zbyt niska.

Podnoszony w Zielonej Księdze (Zielona księga w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Bruksela, dnia 11.11.2009 KOM(2009)622) argument, ze próg 1/3, czyli 9 państw ma zastosowanie np. przy tzw. wzmocnionej współpracy, nie jest przekonujący. Minimalna liczba państw przy wzmocnionej współpracy ma na celu rozszerzenie kręgu państw zaangażowanych w taką współpracę. W przypadku inicjatywy obywatelskiej, minimalna liczba państw dotyczy pochodzenia sygnatariuszy i powinna oznaczać, ze inicjatywa faktycznie budzi zainteresowanie w znacznej części Unii. Trzeba bowiem pamiętać, że przyjęcie aktu prawnego wskutek inicjatywy będzie oddziaływało na wszystkich obywateli Unii.
Jedna trzecia pastw członkowskich (obecnie 9) nie gwarantuje prawdziwie ogólnoeuropejskiego wymiaru inicjatywy. Pozwala bowiem na wysuwanie i skuteczne przedkładania inicjatyw obywatelskich, które odzwierciedlają interesy części Unii. Dlatego liczba krajów z których muszą pochodzić sygnatariusze powinna zostać podwyższona do co najmniej dwunastu państw członkowskich.

2. Kwalifikacja do wspierania inicjatywy obywatelskiej - minimalny wiek

Pytania: Czy minimalna granica wieku, jaki trzeba osiągnąć, aby móc poprzeć europejską inicjatywę obywatelską, powinna być związana z wiekiem uprawniającym do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w poszczególnych państwach członkowskich? Jeżeli nie, to, jakie rozwiązanie byłoby Pani/Pana zdaniem odpowiednie i dlaczego?

Odpowiedź:Granica wieku powinna być ustalona na tym samym poziomie, co granica wieku koniecznego do czynnego prawa wyborczego w poszczególnych państwach. Przyjęcie innej granicy wieku jest nieuzasadnione, ponieważ inicjatywa obywatelska jest niczym innym niż szczególną formą wykonywania praw politycznych przez obywateli. Rozwiązanie przyjęte w projekcie rozporządzenia jest zatem słuszne.

3. Termin zbierania podpisów

Pytania: Czy należy określić termin ograniczający czas zbierania podpisów? Jeżeli tak, to czy sądzi Pani/Pan, że termin jednego roku jest odpowiedni?

Odpowiedź: W ocenie PKKP Lewiatan przyjęcie terminu na zbieranie popisów pod inicjatywą jest konieczne, aby można było w ogóle mówić, że poparcie uzyskane dla inicjatywy jest realne. Tylko skupienie akcji w krótkim okresie czasu można uznać za wyrażenie realnego poparcia. Brak terminu mógłby prowadzić do bardzo rozciągniętej w czasie akcji zbierania podpisów. Gdyby pozwolić na nieograniczone w czasie zbieranie podpisów, w praktyce jakiekolwiek znaczenie straciłyby progi liczbowe poparcia. Tymczasem podpisy powinny być nie tylko aktualne, ale także ich liczba powinna oddawać faktyczną skalę poparcia dla inicjatywy.
W tym miejscu należy podkreślić, ze polskie przepisy są nawet bardziej rygorystyczne, bowiem projekt ustawy wraz z załączonym wykazem podpisów obywateli popierających projekt nie może zostać wniesiony później niż 3 miesiące od daty postanowienia Marszałka Sejmu o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej lub postanowienia Sądu Najwyższego uwzględniającego skargę na odmowę przyjęcia przez Marszałka zawiadomienia o utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej (art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688)
Wydaje się, że roczny okres na zbieranie podpisów jest zbyt długi. Rozsądniejszym rozwiązaniem byłoby przyjęcie terminu najwyżej półrocznego.

4. Badanie inicjatyw obywatelskich przez Komisję

Pytania: Czy należy przewidzieć termin zbadania przez Komisję inicjatywy obywatelskiej?

Odpowiedź: Zdecydowanie tak. Prawo do inicjatywy obywatelskiej bez gwarancji jej rozpatrzenia przez Komisję Europejską w określonym terminie mógłby prowadzić do jego iluzoryczności.

5. Rola Parlamentu Europejskiego

Pytania: Jaką rolę powinien odgrywać Parlament Europejski, jako jedyna demokratycznie wybierana instytucja UE? Czy powinien być włączony w promowanie korzystania przez obywateli z tego narzędzia, przeprowadzać wysłuchania inicjatyw (kiedy? czy wszystkich?)?

Odpowiedź: Parlament Europejski powinien wspomagać proces inicjatywy obywatelskiej po formalnym sprawdzeniu jej dopuszczalności i zarejestrowaniu przez Komisję Europejską. To oczywiście nie wyklucza zaangażowania na rzecz konkretnych inicjatyw przez posłów do PE. Trudno jednak opowiedzieć się za formalną, aktywną rolą Parlamentu przez zarejestrowaniem inicjatywy.
Rola Parlamentu powinna być jednak bardzo ograniczona, np. do wyrażenia opinii dla Komisji Europejskiej. Błędne byłoby rozwiązanie, w którym Parlament

6. Formularz

Pytania: Czy uważa Pan/Pani, że formularz przedstawiony przez Komisję ma odpowiednią formę? Czy należałoby zmienić go, aby ułatwić obywatelom zbieranie podpisów?

Odpowiedź: W ocenie PKPP Lewiatan formularz jest odpowiedni.

7. Ilość podpisów

Pytania: Czy uważa Pan/Pani, że potrzebne jest zebranie 100 000 podpisów, aby Komisja mogła przeprowadzić procedurę sprawdzającą dopuszczalność danej inicjatywy?
Odpowiedź: Minimalna liczba sygnatariuszy przypadających na państwa członkowskie została zaproponowana w Załączniku I do projektu rozporządzenia.

Jak wyjaśnia Uzasadnienie wniosku, zaproponowana liczba jest 750 krotnością liczby posłów do parlamentu UE z każdego państwa członkowskiego. W efekcie wymagania dla poszczególnych państw są niskie. Rozumiejąc trudność z przyjęciem sposobu określenia tej liczby, który miałby szanse dobrze sprawdzać się zarówno w dużych, jak i w małych państwach członkowskich, konieczne wydaje się podniesienie tego współczynnika do 1500 albo wypracowanie nowej formuły, która pozwoli na realistyczne ustalenie wymaganej minimalnej liczby.

PKPP Lewiatan pragnie bowiem zwrócić uwagę, że zaproponowane liczby powinny korespondować z przyjętymi w poszczególnych państwach progami inicjatyw obywatelskich. Przykładowo, zgodnie z art. 118 § 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, dla obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej przewiduje próg 100 tysięcy obywateli.

Obecnie projektowane rozwiązania będą mogły łatwo stać się narzędziem wpływu na Komisję Europejską przez grupy społeczne wprawdzie liczne, ale reprezentujące bardzo wąskie interesy. W tym kontekście bardzo łatwo będzie takim grupom wysuwać żądania, które będą wymierzone w inne grupy społeczne, mniej liczne, ale często przecież mniej jednorodne. Pracodawcy w szczególności wyrażaj obawę, że inicjatywa obywatelska może posłużyć do forsowania krótkowzrocznych rozwiązań, które będą obniżały konkurencyjność europejskiego przemysłu.

Dlatego pozostawiając traktatowy wymóg miliona sygnatariuszy, w ocenie przedsiębiorców skupionych w PKPP Lewiatan, w projekcie rozporządzenia powinna zostać podwyższona minimalna liczba sygnatariuszy na państwo członkowskie, poprzez zastosowanie wielokrotności 1500 liczby posłów do Parlamentu UE, albo wypracowanie nowej formuły, która zbliży poziom wymaganego poparcia, do poziomów tradycyjnie wymaganych w państwach członkowskich.

Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan