Rada Ministrów 20 grudnia 2011 roku przyjęła projekt ustawy o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podjęcie procedury legislacyjnej w tym obszarze jest konsekwencją wymogu wdrożenia przez państwa członkowskie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 czerwca 2009 roku przewidującej minimalne normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich. W związku z narastającym w krajach Unii Europejskiej problemem bezprawnej imigracji obywateli państw trzecich jak również podejmowaniem przez nich nielegalnego zatrudnienia, Dyrektywa ta ma na celu przeciwdziałanie i zwalczanie występowania tych zjawisk. Jej transpozycja niesie za sobą konieczność wprowadzenia szerokich zmian wykraczających poza pole dotychczasowej polityki prowadzonej wobec cudzoziemców.
Zgodnie z projektem ustawy na przyszłym pracodawcy będzie ciążył obowiązek zweryfikowania czy cudzoziemiec, mający podjąć w państwie członkowskim zatrudnienie, przebywa na jego terenie legalnie. Poza tym obciążać go (tj. pracodawcę) będzie obowiązek przechowywania przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca kopii dokumentu stanowiącego podstawę jego legalnego pobytu. W razie niewywiązania się z powyższych obowiązków grozić mu będą kary finansowe, w tym m. in. kara grzywny nie niższa niż w wysokości 3 000 zł. Poza tym podmiot, który powierzył nielegalnie przebywającemu na terenie Rzeczypospolitej cudzoziemcowi, inną pracę zarobkową lub pełnienie funkcji w rozumieniu ustawy o cudzoziemcach, poniesie również koszty wydalenia cudzoziemca z Polski.
Karą grzywny lub kara ograniczenia wolności będzie grozić podmiotowi zatrudniającemu, który powierza wykonywanie pracy wielu osobom niespełniającym wymogów legalnego pobytu w kraju bądź małoletniemu przebywającemu w Polsce bez uprawniającego go do tego dokumentu. Analogiczne sankcje będą grozić tym, którzy w związku z prowadzoną działalnością uporczywie powierzają wykonywanie pracy nielegalnie rezydującemu w Rzeczypospolitej cudzoziemcowi. Jeszcze surowsze kary, nawet do trzech lat pozbawienia wolności, przewidziane zostały dla podmiotu zatrudniającego osoby pokrzywdzone przestępstwem handlu ludźmi lub zatrudnione w warunkach powodujących szczególny wyzysk. Poza tym, skazany za wymienione przestępstwa pracodawca zostanie na okres roku wykluczony z postępowań o udzielenie zamówienia publicznego oraz będzie istniała możliwość orzeczenia wobec niego sankcji finansowych w postaci pozbawienia na trzy lata dostępu do pomocy publicznej (w tym także funduszy UE) oraz nakazu zwrotu pomocy publicznej uzyskanej w czasie roku od wykrycia nielegalnego zatrudnienia.
Ustawa ponadto przewiduje szereg innych sankcji dla pracodawców jak np. obciążenie ich kosztami przesłania zaległych płatności do państwa, do którego cudzoziemiec powrócił lub został wydalony, czy też nawet wykreśleniem z rejestru agencji zatrudnienia.
Projekt ustawy słusznie zakłada karanie pracodawców wykorzystujących i wyzyskujących cudzoziemców, których sytuacja jest szczególnie trudna ze względu na brak prawa do przebywania na terytorium Polski. Akceptację znajduje również konieczność walki z nielegalną imigracją obywateli państw trzecich, których bezprawne zatrudnianie powiększa tylko szarą strefę. Jednakże weryfikowanie legalności pobytu danego cudzoziemca powinno pozostawać w zakresie działania i obowiązków państwa, w którego granicach zjawisko imigracji występuje. Projekt ustawy próbuje jednak problemy te przerzucić na pracodawców, obciążając ich dodatkowo różnymi rodzajami odpowiedzialności w razie niezastosowania tych przepisów. Ponadto szeroki katalog bardzo represyjnych kar, jak również kolejny nałożony na pracodawców obowiązek administracyjny w postaci nakazu przechowywania dokumentacji imigranta, może w ogóle odstraszyć od zatrudniania cudzoziemców.
Zastrzeżenia budzi także obowiązek uzupełnienia dokumentacji już zatrudnionych cudzoziemców w terminie czterdziestu pięciu dniu od dnia wejścia w życie ustawy. Czas ten może być niewystarczający do realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, że uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia przez cudzoziemca uzależnione jest od decyzji właściwych organów państwa.
Bądźmy w kontakcie
