Stosunki pracy
Nowy bodziec do europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia zawodowego
Dla powodzenia reform systemowych w tym obszarze, a przede wszystkim ich skoordynowania, konieczna jest wizja dla nowych wyzwań i przyszłości kształcenia zawodowego w całej Unii Europejskiej. Szczególnej wymowy jednak ta wizja nabiera w Polsce, gdzie kształcenie zawodowe po kilkunastu latach załamania i bardzo niskiego poziomu, ma dopiero szansę głęboko się zreformować.
Podzielamy przekonanie, że z tej perspektywy najważniejsze są:
• wstępne kształcenie i szkolenie zawodowe jako atrakcyjna możliwość nauki łącząca przydatność na rynku pracy z dostępem do wyższego wykształcenia,
• łatwo dostępne ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe dla osób w różnych sytuacjach życiowych, umożliwiające rozwój umiejętności oraz zmianę zawodu,
• elastyczne systemy oparte na uznawaniu efektów uczenia się, w tym dyplomów, i wspierające indywidualne ścieżki kształcenia,
• odpowiednie wsparcie dla osób w niekorzystnej sytuacji,
• transgraniczna mobilność jako integralna część kształcenia i szkolenia zawodowego.
Uważamy, że w prawidłowe jest założenie, aby w pierwszej kolejności zwiększyć atrakcyjność szkolnictwa zawodowego i poprawić wyniki kształcenia poprzez zwiększenie jego jakości i skuteczności. Tylko wtedy szkoły zawodowe przestaną być traktowane jako mało atrakcyjny segment edukacji, do którego trafia młodzież często przypadkowa.
Troska o przyszłość systemu kształcenia zawodowego jest szczególnie potrzebna w Polsce. Z roku na rok jest on coraz gorzej oceniany. W jego tryby wpadają przeważnie osoby, które nie znajdują miejsca na innych etapach edukacji powodując, że jest to model negatywnego wyboru. Coraz bardziej również pogłębia się przepaść między kwalifikacjami zdobywanymi w szkolnictwie zawodowym a rzeczywistym zapotrzebowaniem ze strony biznesu. Jednym słowem - najwyższy czas na głęboką reformę systemu.
Na te jednak zmiany patrzymy z optymizmem. Założenia do reformy kształcenia zawodowego, mającej wprowadzić nowoczesny model kształcenia nastawionego na nauczanie umiejętności a nie przekazywanie wiedzy, przeniosą polskie szkolnictwo zawodowego na inny, lepszy poziom.
Konfederacja Lewiatan od kilku już lat postuluje oparcie systemu kształcenia, nie tylko na szczeblu zawodowym, o tzw. model kompetencyjny - kładzenie nacisku na efekty kształcenia, a nie na sam proces (Rekomendacje Rady Rynku Pracy, listopad 2008 r.).
Proponowane jednak zmiany i koncepcja mobilności systemów, ich koordynacji oraz wspólnej troski na poziomie UE, ministrów edukacji krajów członkowskich, a także partnerów społecznych i organizacji pozarządowych, mogą nie przynieść rezultatów, jeżeli w każdym z krajów nie zostanie uruchomiony profesjonalny system poradnictwa zawodowego. To ten system będzie pierwszą linią zachęty i rzetelnej informacji dla nowych pokoleń uczniów do wybrania drogi kształcenia zawodowego.
Nie sposób się nie zgodzić z tezami zawartymi komunikacie. Od wielu lat eksperci z różnych krajów zwracają uwagę na konieczność zwiększenia potencjału kształcenia zawodowego i jego oddziaływania na rynek pracy.
Dlatego w tym miejscu chcemy zwrócić uwagę na bardzo ważny aspekt, podniesiony w Komunikacie, dotyczący popularyzacji przedsiębiorczości. W pełni popieramy stanowisko Komisji Europejskiej w tym, aby edukacja, w tym szkolnictwo zawodowe, kreowały świadomość samozatrudnienia, jako możliwości kariery zawodowej oraz szkoliły uczniów w zakładaniu własnej działalności gospodarczej. Zachęcamy do odwagi Ministerstwo Edukacji Narodowej, aby zdecydowało się, po wielu latach próśb ze strony środowiska biznesu, na wprowadzenie przedmiotu „przedsiębiorczość" do programów nauczania w szkołach ponadgimnazjalnych. Cytując zalecenie KE - przedsiębiorczość musi się stać zwyczajnym elementem ram kompetencji nauczycieli i osób prowadzących szkolenia.
Dzięki takiemu podejściu edukacja znacznie bardziej i znacznie lepiej oddziaływałaby na rynek pracy, przekazując mu absolwentów, którzy będą sami gotowi założyć biznes, a nie wyczekiwać na pomoc ze strony urzędu pracy. Kraju, w którym bezrobocie wśród młodzieży przekracza 24% (dane Eurostat 2009), dłużej nie stać na wahanie się we wprowadzeniu „przedsiębiorczości" do szkół.
PKPP Lewiatan docenia wagę Komunikatu. Jego ogłoszenie powinno być dla wszystkich krajów członkowskich UE jasnym sygnałem, że szkolnictwo zawodowe jest bardzo ważnym elementem dla zapewnienia długotrwałego i stabilnego rozwoju gospodarczego. Szczególnie dobitnie jednak ten Komunikat brzmi w Polsce. Jesteśmy bowiem w przededniu ważnej i głębokiej reformy szkolnictwa zawodowego. Mamy nadzieję, że dzięki stanowisku KE wyrażonym w Komunikacie, wszystkie strony rynku edukacji i rynku pracy, zrozumieją wagę i pilność tej reformy.
Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan
Warszawa, dnia 20 sierpnia 2010 r.
