Prawo

22 lipca br., odpowiadając na interpelację poseł Anny Sobeckiej z PiS w sprawie zaległego podatku dochodowego za abonament zdrowotny, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Maciej Grabowski stwierdził, że z przepisów podatkowych jednoznacznie wynika, iż pracodawca musi doliczać do przychodów pracownika wartości faktycznie otrzymanych przez pracownika świadczeń, w tym usług medycznych, stosując w tym celu ceny zakupu usługi.

W ocenie Ministerstwa Finansów od wartości w/w świadczeń firmy powinny odprowadzać podatek dochodowy, a te które tego nie uczyniły powinny teraz skorygować poprzednie deklaracje i zapłacić zaległy podatek wraz z odsetkami za zwłokę.

Pan Minister powołał się na uchwałę z 24 maja 2010 r., w której Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że "wykupione przez pracodawcę pakiety świadczeń medycznych, których wartość nie jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych (...), stanowią dla pracowników, uprawnionych do ich wykorzystania, nieodpłatne świadczenie".

Minister podkreślił, że stanowisko Ministerstwa Finansów i organów podatkowych było powszechnie znane ponieważ media nagłaśniały tę sprawę, zatem „płatnicy, którzy mimo wątpliwości co do tego, czy powinni pobierać zaliczki na podatek, czy też nie powinni pobierać zaliczek od świadczeń w postaci abonamentów medycznych, nie wystąpili o interpretację indywidualną i zdecydowali się nie pobierać zaliczek od tych świadczeń, ponieśli ryzyko, którego wielkość musieli oszacować. Treść uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 24 maja 2010 r. przekonuje, iż ryzyko to się nie opłaciło. Dlatego też niezbędne jest poniesienie przewidzianych prawem konsekwencji".

Odnosząc się do powyższego stanowiska, na wstępie chcemy zaznaczyć, że Rada Podatkowa PKPP Lewiatan występowała do Ministerstwa Finansów, zwracając uwagę na konsekwencje, jakie może nieść z sobą w/w uchwała zarówno dla płatników - pracodawcy, którzy nie odprowadzali zaliczek, będą zobligowani do uregulowania zaległości podatkowej wraz z odsetkami, jak i podatników - którzy powinni skorygować swoje zeznania roczne na podstawie informacji PIT-11 otrzymanych od pracodawcy. Informowaliśmy, że w związku z powyższym skala korekt zeznań rocznych pracowników będzie bardzo duża, korekty o których mowa powyżej muszą zostać dokonane również w odniesieniu do deklaracji i składek wymaganych zgodnie z przepisami o ubezpieczeniach społecznych (w tym wypadku okres korekt będzie wynosił aż 10 lat).

Wobec wyżej zaprezentowanej skali problemu występowaliśmy do Ministerstwa Finansów z zapytaniem czy Ministerstwo zamierza podjąć stosowne kroki w tym celu i zająć odpowiednie stanowisko. Wskazywaliśmy na możliwość skorzystania z kompetencji przewidzianych w art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej i wydanie rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu objęcia pracowników pakietem medycznym. Alternatywnie, że możliwe jest przygotowanie stosownej ustawy abolicyjnej (z możliwością wprowadzenia warunku abolicyjnego).
Podkreślaliśmy, że Pakiety medyczne stanowią jedną z najpopularniejszych zachęt pozapłacowych, które pozytywnie wpływają na wizerunek pracodawcy

Niestety Minister Finansów, w odpowiedzi powołał się na identyczne argumenty, jak obecnie na interpelację poselską. Natomiast odnosząc się do możliwości skorzystania z art. 22 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że nie posiada on tego rodzaju uprawnień; nie znalazł również powodów dla zastosowania abolicji podatkowej.

Aby ostatecznie rozwiać wszelkie wątpliwości, podkreślamy raz jeszcze, że obecna sytuacja wynika z trzech powodów:

Pierwszym jest to, sama ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PDOF) stanowi przykład aktu prawnego, którego gruntowna nowelizacja jest zabiegiem koniecznym i oczekiwanym przez wiele środowisk. Z punktu widzenia adresatów norm podatkowych istotnym jest, aby przepisy określające wszystkie elementy zobowiązania podatkowego nie pozostawiały wątpliwości co do zakresu sfery opodatkowania. Widocznym znakiem braku realizacji takiego postulatu jest problematyka rozliczeń pakietów medycznych finansowanych przez pracodawców. Pomimo tego, iż przepis art. 12 ust. 1 ustawy o PDOF nie uległ zmianie na przestrzeni blisko 20 lat od czasu uchwalenia tej ustawy, był on przedmiotem przeciwstawnych interpretacji co do rozciągnięcia jego zakresu również na pakiety medyczne.

Po drugie, obecna sytuacja jest wynikiem stosowania się powszechnego do pisma Ministerstwa Finansów z dnia 7 stycznia 1998 r. (PO 3-7301/722-770/WK/970) stwierdzono, iż za przychód ze stosunku pracy nie uznaje się świadczeń związanych z innymi usługami leczniczymi, jeśli określenie ich wysokości na poszczególnego pracownika nie jest możliwe, np. w przypadku gdy pracodawca wydatki te pokrywa w formie ryczałtu bez względu na to, czy pracownik korzysta ze świadczeń leczniczych, czy też z nich nie korzysta". Tezy płynące z przedmiotowego pisma były podzielane przez następne lata przez organy podatkowe. Niemniej jednak od blisko 4 lat obserwuje się tendencje do gruntownej zmiany podejścia organów w tym zakresie.

Po trzecie, spowodowała to niekonsekwencja organów podatkowych, o czym świadczą następujące pisma wydane przez Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie na przestrzeni 9 miesięcy:

 Sama możliwość skorzystania ze świadczenia nie stanowi wartości otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. Zatem przedmiotowe świadczenia za usługi medyczne opłacane przez Spółkę "X" na rzecz pracowników (i innych osób objętych umową) w formie ryczałtowej, nie stanowią przychodu dla tych osób ;
 Będąc osobą uprawnioną do świadczeń medycznych objętych pakietem, pracownik w danym miesiącu może np. nie skorzystać z żadnych usług lub też skorzystać z usług o faktycznej wartości daleko wykraczających poza odpłatność ryczałtową. Ilość faktycznie wykorzystanych usług przez pracownika, nie wpływa na wysokość odpłatności ustalonej w sposób ryczałtowy .

Podobny brak spójnego podejścia do prezentowanej problematyki odzwierciedlony został również na poziomie orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładem są wyroki wydawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z jednej strony Sąd ten uznał, iż pakiety medyczne wykupione na rzecz pracowników przez pracodawcę stanowią przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jako przychód z nieodpłatnego świadczenia ze stosunku pracy . Niemniej jednak nie brakowało rozstrzygnięć przeciwnych .

Należy więc zaznaczyć, że wielu pracodawców, mając na względzie znane im pozytywne rozstrzygnięcia, a także głosy doktryny podatkowej, zdecydowało się uznać, iż objęcie pracowników abonamentem medycznym nie stanowi podstawy do wykazania przychodu a w związku z tym zaliczka nie powinna zostać odprowadzona z tego tytułu.

Fakt, iż płatnicy ci nie pobrali zaliczek na podatek dochodowy od świadczeń medycznych nie wynikał z ich złej woli, ale tylko i wyłącznie z zaufania do interpretacji Ministerstwa Finansów, która była powszechnie znana, gdyż jak Pan Minister zauważył „media nagłaśniały te sprawę". Stąd też płatnicy ci - jako działający w zaufaniu do organów swego państwa nie powinni ponosić ujemnych konsekwencji tego działania. Nie była to z ich strony, jak zdaje się to widzieć Minister Finansów, ryzykowna gra z Ministerstwem, której konsekwencje pracodawcy winni teraz ponieść.

Minister Finansów zwrócił uwagę w swym wystąpieniu na możliwości uzyskania dodatkowej ochrony przez tych pracodawców, którzy postanowili rozwiać swe wątpliwości i wystąpić w omawianej kwestii o indywidualną interpretację.

Należy w tym miejscu postawić pytanie, czy ci którzy zdecydowali się wystąpić o indywidualną interpretację, uczynili tak dlatego, że znane są im niebudzące wątpliwości interpretacyjnych przepisy prawa oraz stanowisko Ministerstwa Finansów w tej kwestii? Odpowiedź twierdząca na powyższe pytanie wydaje się absurdalna. W sytuacji bowiem, gdy prawo nie stwarza wątpliwości co do możliwych rozwiązań i interpretacji, nie ma potrzeby występować o dodatkową ochronę, jaką daje indywidualna interpretacja.

Tak więc okoliczność, że niektórzy podatnicy zdecydowali się jednak wystąpić o indywidualną interpretację, wynikała z braku pewności co do brzmienia przepisu prawa, o którego interpretację wystąpiono, jak również z braku zaufania do Ministerstwa Finansów, organów podatkowych i sądów administracyjnych. A przyczyn takiego stanu należy upatrywać braku niebudzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów prawa i jednolitego stanowiska w/w organów w omawianej kwestii (zresztą nie tylko w tej), o czym świadczą powoływane rozbieżne interpretacje i orzeczenia.

Wobec powyższego, jedyną niebudzącą wątpliwości kwestią w całej tej sytuacji jest fakt, że najbardziej zaryzykowali ci pracodawcy, którzy działając w zaufaniu do Ministerstwa Finansów i organów podatkowych, oparli się na powszechnie znanej interpretacji Ministerstwa Finansów w sprawie pakietów medycznych z 1998 r. Niestety, jak zauważył Pan Minister, to właśnie ci pracodawcy będą musieli ponieść „prawem przewidziane konsekwencje".

Rada Podatkowa PKPP Lewiatan