Aktualności
Zmiany we wspólnej polityce handlowej wprowadzone przez traktat lizboński
2010-05-11
Obowiązujący od 1 grudnia 2009 r. traktat lizboński wprowadził zmiany w strukturach instytucjonalnych oraz funkcjonowaniu Unii.
Jednym z obszarów podlegających przekształceniom jest wspólna polityka handlowa, gdzie traktat przewiduje dwie zasadnicze zmiany:
• poszerzenie zakresu tej polityki, która obejmuje teraz handel towarami, usługami, większością praw własności intelektualnej oraz bezpośrednie inwestycje zagraniczne,
• zmianę procedur podejmowania decyzji w instytucjach UE – decyzje w tym obszarze Rada UE podejmuje teraz kwalifikowaną większością głosów, natomiast Parlament Europejski uzyskał prawo współdecydowania. Ratyfikacja umów handlowych uzależniona jest również od zgody PE.
Inwestycje jako część polityki handlowej
Poszerzony zakres polityki handlowej w coraz większym stopniu odzwierciedla zakres negocjowanych przez UE umów handlowych, obejmujących handel towarami i usługami oraz, w ograniczonym zakresie, inwestycji. Wraz z przyjęciem traktatu lizbońskiego UE znacząco zwiększa swoje uprawnienia w procesie negocjowania traktatów inwestycyjnych, ograniczając jednocześnie możliwości w tym zakresie jej poszczególnych państw członkowskich. Zmiany te mogą wpłynąć na poziom ochrony inwestycji europejskich przedsiębiorstw w krajach trzecich. Po pierwsze, moc prawna bilateralnych traktatów inwestycyjnych zawartych przez poszczególne państwa UE (np. bilateralny traktat inwestycyjny Niemcy-Chiny) mogłaby zostać zakwestionowana, w wyniku ich niezgodności z traktatem lizbońskim. Po drugie, państwa członkowskie tracą swoje dotychczasowe kompetencje zawierania dwustronnych traktatów inwestycyjnych obejmujących bezpośrednie inwestycje zagraniczne, chyba że uzyskają na to zgodę UE w drodze określonej wcześniej procedury. Po trzecie, w przyszłych porozumieniach o wolnym handlu UE może zacząć stosować praktykę załączania klauzul ochronnych w rozdziałach dotyczących inwestycji, z możliwością oddzielnego negocjowania traktatów inwestycyjnych.
Procedura współdecydowania w obszarze polityki handlowej
Rozszerzenie systemu głosowania kwalifikowaną większością głosów na większość spraw polityki handlowej nie będzie miało znaczącego wpływu, ponieważ większość decyzji podejmowanych jest przez Radę na zasadzie konsensusu. Większy wpływ natomiast będzie miało zastosowanie do omawianego obszaru procedury współdecydowania, dzięki czemu Parlament Europejski zacznie odgrywać większą niż do tej pory rolę w negocjacjach handlowych z trzecimi państwami oraz tworzeniu legislacji handlowej. W szczególności traktat lizboński przewiduje:
• wymóg konsultowania EP podczas negocjacji handlowych oraz ostateczną zgodę tej instytucji na wszystkie umowy handlowe zatwierdzone przez Radę,
• procedurę współdecydowania Parlamentu w zakresie legislacji handlowej oraz prawo jej poprawiania, jak w przypadku większości innych obszarów legislacyjnych i polityk Unii.
Takie zmiany będą miały wyraźny wpływ na wiele aspektów związanych z tworzeniem i poprawianiem legislacji. Przykładowo, ratyfikacja porozumienia o wolnym handlu UE - Korea Południowa będzie wymagała zatwierdzenia tej decyzji przez Parlament w drodze głosowania, a także przyjęcia przez tę instytucję przepisów wdrażających. Można spodziewać się, że PE będzie poprawiał przepisy wdrażające porozumienia, szczególnie w zakresie warunków załączanych klauzul ochronnych. Podobna sytuacja zaistnieje w związku z projektowanym międzynarodowym porozumieniem dotyczącym walki z naruszeniami własności intelektualnej (ACTA).
Ponadto Parlament Europejski dysponuje procedurą współdecydowania oraz prawem wnoszenia poprawek odnośnie przystosowywania istniejących regulacji dot. dwustronnych traktatów inwestycyjnych do nowych warunków. Te same kompetencje przysługują mu w zakresie poprawiania istniejących ram polityki handlowej, takich jak ogólny system preferencji (GSP).
Parlament będzie wreszcie zaangażowany w przekształcanie procedur decyzyjnych o wdrażaniu instrumentów ochrony handlu (instrumenty antydumpingowe, antysubsydiarne lub ochronne) nie będących w zgodności z traktatem lizbońskim. Do tej pory Rada samodzielnie przyjmowała lub odrzucała przedstawiane przez KE propozycje przyjęcia takich środków. Parlament będzie prawdopodobnie dążył do zwiększenia swojej roli w tych działaniach.
Poszerzona rola Parlamentu Europejskiego przesunie temat polityki handlowej bliżej obszaru debaty politycznej. W przeszłości przyzwyczajono się do spoglądania na politykę handlową z technicznego punktu widzenia, jednakże eurodeputowani mogą kierować dyskusje w tym zakresie na kwestie wrażliwe, które nie koniecznie muszą być bezpośrednio związane z handlem (na przykład rola klauzul o charakterze społecznym lub środowiskowym). Taka zmiana może uczynić niektóre negocjacje handlowe bardziej skomplikowane niż w przeszłości.
W związku z wymienionymi zmianami organizacja BUSINESSEUROPE planuje włączyć się w prace Komisji Europejskiej, Rady UE oraz Parlamentu Europejskiego w zakresie przystosowywania już istniejących przepisów (np. dwustronnych traktatów inwestycyjnych zawartych przez poszczególne państwa członkowskie z państwami trzecimi) do nowych regulacji, aby utrzymać pewność prawną w tych obszarach. BUSINESSEUROPE poczyniła też pierwsze kroki w kierunku zwiększenia swojej aktywności w PE w obszarze polityki handlowej. Temat ten ma stać się również elementem ściślejszej współpracy z członkowskimi federacjami biznesowymi z poszczególnych krajów.
Źródło: BUSINESSEUROPE
• poszerzenie zakresu tej polityki, która obejmuje teraz handel towarami, usługami, większością praw własności intelektualnej oraz bezpośrednie inwestycje zagraniczne,
• zmianę procedur podejmowania decyzji w instytucjach UE – decyzje w tym obszarze Rada UE podejmuje teraz kwalifikowaną większością głosów, natomiast Parlament Europejski uzyskał prawo współdecydowania. Ratyfikacja umów handlowych uzależniona jest również od zgody PE.
Inwestycje jako część polityki handlowej
Poszerzony zakres polityki handlowej w coraz większym stopniu odzwierciedla zakres negocjowanych przez UE umów handlowych, obejmujących handel towarami i usługami oraz, w ograniczonym zakresie, inwestycji. Wraz z przyjęciem traktatu lizbońskiego UE znacząco zwiększa swoje uprawnienia w procesie negocjowania traktatów inwestycyjnych, ograniczając jednocześnie możliwości w tym zakresie jej poszczególnych państw członkowskich. Zmiany te mogą wpłynąć na poziom ochrony inwestycji europejskich przedsiębiorstw w krajach trzecich. Po pierwsze, moc prawna bilateralnych traktatów inwestycyjnych zawartych przez poszczególne państwa UE (np. bilateralny traktat inwestycyjny Niemcy-Chiny) mogłaby zostać zakwestionowana, w wyniku ich niezgodności z traktatem lizbońskim. Po drugie, państwa członkowskie tracą swoje dotychczasowe kompetencje zawierania dwustronnych traktatów inwestycyjnych obejmujących bezpośrednie inwestycje zagraniczne, chyba że uzyskają na to zgodę UE w drodze określonej wcześniej procedury. Po trzecie, w przyszłych porozumieniach o wolnym handlu UE może zacząć stosować praktykę załączania klauzul ochronnych w rozdziałach dotyczących inwestycji, z możliwością oddzielnego negocjowania traktatów inwestycyjnych.
Procedura współdecydowania w obszarze polityki handlowej
Rozszerzenie systemu głosowania kwalifikowaną większością głosów na większość spraw polityki handlowej nie będzie miało znaczącego wpływu, ponieważ większość decyzji podejmowanych jest przez Radę na zasadzie konsensusu. Większy wpływ natomiast będzie miało zastosowanie do omawianego obszaru procedury współdecydowania, dzięki czemu Parlament Europejski zacznie odgrywać większą niż do tej pory rolę w negocjacjach handlowych z trzecimi państwami oraz tworzeniu legislacji handlowej. W szczególności traktat lizboński przewiduje:
• wymóg konsultowania EP podczas negocjacji handlowych oraz ostateczną zgodę tej instytucji na wszystkie umowy handlowe zatwierdzone przez Radę,
• procedurę współdecydowania Parlamentu w zakresie legislacji handlowej oraz prawo jej poprawiania, jak w przypadku większości innych obszarów legislacyjnych i polityk Unii.
Takie zmiany będą miały wyraźny wpływ na wiele aspektów związanych z tworzeniem i poprawianiem legislacji. Przykładowo, ratyfikacja porozumienia o wolnym handlu UE - Korea Południowa będzie wymagała zatwierdzenia tej decyzji przez Parlament w drodze głosowania, a także przyjęcia przez tę instytucję przepisów wdrażających. Można spodziewać się, że PE będzie poprawiał przepisy wdrażające porozumienia, szczególnie w zakresie warunków załączanych klauzul ochronnych. Podobna sytuacja zaistnieje w związku z projektowanym międzynarodowym porozumieniem dotyczącym walki z naruszeniami własności intelektualnej (ACTA).
Ponadto Parlament Europejski dysponuje procedurą współdecydowania oraz prawem wnoszenia poprawek odnośnie przystosowywania istniejących regulacji dot. dwustronnych traktatów inwestycyjnych do nowych warunków. Te same kompetencje przysługują mu w zakresie poprawiania istniejących ram polityki handlowej, takich jak ogólny system preferencji (GSP).
Parlament będzie wreszcie zaangażowany w przekształcanie procedur decyzyjnych o wdrażaniu instrumentów ochrony handlu (instrumenty antydumpingowe, antysubsydiarne lub ochronne) nie będących w zgodności z traktatem lizbońskim. Do tej pory Rada samodzielnie przyjmowała lub odrzucała przedstawiane przez KE propozycje przyjęcia takich środków. Parlament będzie prawdopodobnie dążył do zwiększenia swojej roli w tych działaniach.
Poszerzona rola Parlamentu Europejskiego przesunie temat polityki handlowej bliżej obszaru debaty politycznej. W przeszłości przyzwyczajono się do spoglądania na politykę handlową z technicznego punktu widzenia, jednakże eurodeputowani mogą kierować dyskusje w tym zakresie na kwestie wrażliwe, które nie koniecznie muszą być bezpośrednio związane z handlem (na przykład rola klauzul o charakterze społecznym lub środowiskowym). Taka zmiana może uczynić niektóre negocjacje handlowe bardziej skomplikowane niż w przeszłości.
W związku z wymienionymi zmianami organizacja BUSINESSEUROPE planuje włączyć się w prace Komisji Europejskiej, Rady UE oraz Parlamentu Europejskiego w zakresie przystosowywania już istniejących przepisów (np. dwustronnych traktatów inwestycyjnych zawartych przez poszczególne państwa członkowskie z państwami trzecimi) do nowych regulacji, aby utrzymać pewność prawną w tych obszarach. BUSINESSEUROPE poczyniła też pierwsze kroki w kierunku zwiększenia swojej aktywności w PE w obszarze polityki handlowej. Temat ten ma stać się również elementem ściślejszej współpracy z członkowskimi federacjami biznesowymi z poszczególnych krajów.
Źródło: BUSINESSEUROPE
