Stanowisko Konfederacji Lewiatan w sprawie Planu Zagospodarowania Przestrzennego Polskich Obszarów Morskich

Stanowisko Konfederacji Lewiatan w sprawie Planu Zagospodarowania Przestrzennego Polskich Obszarów Morskich - stanowiącego załącznik do projektu  rozporządzenia  Ministra Gospodarki morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie przyjęcia planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej w skali 1:200 000.

I. Kluczowe wnioski/postulaty zawarte w Stanowisku

1.       W ocenie Konfederacji Lewiatan morska energetyka wiatrowa będzie odgrywała dużą rolę
w budowie bezpieczeństwa energetycznego. Polska w niedługiej perspektywie będzie potrzebowała nowych mocy w systemie energetycznym, gdyż zapotrzebowanie na energię wzrośnie o ok. 25 proc. do 2030 roku. Realizację morskich farm wiatrowych ma ułatwić  Plan Zagospodarowania Przestrzennego Polskich Obszarów Morskich.  Konfederacja uważa, że dziś najważniejszym zadaniem jest jak najszybsze przyjęcie planu, oraz zawarcie w nim takich warunków realizacji projektów MFW, aby pełen potencjał energetyczny polskiego morza mógł zostać jak najszybciej wykorzystany dla budowy bezpieczeństwa energetycznego kraju. Ponieważ, zdaniem Konfederacji zaproponowane zapisy projektu Planu nie spełniają w pełni tego warunku, przedstawiamy szczegółowe uwagi i propozycje zmian.

2.       Pozytywnie oceniamy wyznaczenie obszarów z funkcją podstawową wytwarzania energii
ze źródeł odnawialnych, a więc przez morskie farmy wiatrowe, na łącznej powierzchni blisko
2 tysiące km2. Może to pozwolić to na osiągnięcie mocy zainstalowanej morskich farm wiatrowych pomiędzy 8 a 12 GW. Należy jednak podkreślić, że osiągnięcie tego celu może okazać się nierealne, jeśli pozostałe zapisy Planu pozostaną niezmienione, gdyż mogą one ograniczyć znacząco ten obszar. Należy podkreślić, że przyszłe postępowania administracyjne (np. środowiskowe/„ocenowe", budowlane) muszą uwzględniać postanowienia Planu, tak więc to Plan będzie kształtował rozstrzygnięcia administracyjne, a nie odwrotnie.

3.       Powinny zostać wyeliminowane postanowienia Planu, które nie zawierają wartości normatywnej, a stanowią jedynie postulat lub rekomendację, i które jedynie utrudnią postępowania administracyjne.

4.       Niezbędne jest zweryfikowanie zapisów Planu pod kątem konfliktów z zapisami i zakresami kompetencyjnymi wynikającymi z  innych pozwoleń i zezwoleń, zwłaszcza pozwoleń na wznoszenie czy układanie kabli i rurociągów i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zapisy Planu próbują niepotrzebnie zastępować te decyzje, a także ingerować w już wydane, prawomocne decyzje, co jest niezgodne z prawem.

II. Uwagi szczegółowe do projektu planu

Oznaczenie obszarów

Postanowienia obecnego projektu Planu (rozstrzygnięcia szczegółowe, punkty w poszczególnych kartach akwenów)

Propozycje KL

Uzasadnienie

45E, 46E

 

Pkt 13, Rekomendacje:

[...]

b) rekomenduje się takiego rozplanowania inwestycji, aby umożliwić wytyczenie korytarza transportowego dla jednostek powyżej 50m długości;

Wnosimy o zmianę poprzez określenie maksymalnej długości jednostek mogących przepływać przez obszar farmy wiatrowej, przy uwzględnieniu że racjonalny ekonomicznie rozstaw elektrowni wiatrowych na obszarze farmy powinien gwarantować zagęszczenie mocy na km2 w przedziale od 4 do 8 GW.

Wnosimy o doprecyzowanie, że taki korytarz powinien zostać zaplanowany na całym obszarze 45E i 46E oraz wskazanie kierunku przepływu statków. 

Tylko określenie maksymalnej długości jednostek, które w sposób bezpieczny mają mieć możliwość przepłynięcia przez MFW, pozwoli na dokonanie niezbędnych ekspertyz nawigacyjnych oraz ocenę ryzyka, które będą podstawą do zaplanowania takiego korytarza.

Wymóg wytyczenia korytarza dla średnich jednostek nie może dotyczyć każdego projektu MFW, gdyż mógłby w sposób nieuzasadniony i nieprawny ograniczyć nabyte prawa do budowy MFW o ustalonej w PSZW mocy maksymalnej na danej powierzchni objętej pozwoleniem. Wytyczenie zaś takiego korytarza na całym obszarze, we współpracy pomiędzy deweloperami rozwijającymi projekty na tym obszarze, pozwoliłoby na zoptymalizowanie wykorzystania potencjału energetycznego tych obszarów przy jednoczesnym zachowaniu funkcji przepływowej tych obszarów.

93T

Trasa żeglugowa

Wnosimy o likwidację obszaru 93T

Wprowadzenie trasy żeglugowej pomiędzy dwoma obszarami objętymi prawomocnymi pozwoleniami na wznoszenie morskich farm wiatrowych, w których to pozwoleniach zostały zawarte ograniczenia w zabudowie od tras żeglugowych w buforze 2 Mm, jest istotnym ograniczeniem możliwości realizacji na tych obszarach inwestycji, dla których zostały wydane pozwolenia. Należy pamiętać, że PSZW określały moce minimalne projektów, jakie mają być zrealizowane na danych obszarze, tak aby zapewnić optymalizację wykorzystania każdego z obszarów. Prawa nabyte w pozwoleniach powinny być z mocy ustawy uwzględnione w planie zagospodarowania. Ustalanie w planie rozwiązań mogących powodować niemożliwość realizacji nabytych praw w wydanych wcześniej pozwoleniach będzie skutkować roszczeniami odszkodowawczymi od Skarbu Państwa.

Ustalenie trasy żeglugowej w tym miejscu nie ma ponadto uzasadnienia, w kontekście zobowiązań wpisanych do obszarów przeznaczonych pod rozwój MFW, które ta trasa przecina, zobowiązujących do takiego planowania rozstawu elektrowni, aby było możliwe przepływanie przez farmę małych i dużych jednostek (nawet powyżej 50 m), a także zapewniających możliwość przepływania przez obszar farmy jednostek rybackich i turystycznych, poza strefami ochronnymi wokół poszczególnych konstrukcji. 

Należy dodać, że na mocy wydanych i opłaconych pozwoleń PSZW (uwzględniając obowiązek zachowania buforu 500 m od granicy PSZW wolnego od zabudowy), pomiędzy farmami Baltica 2 i Polenergia Bałtyk powstanie korytarz o szerokości 2,7 km. Sam obszar 93T ma szerokość zaledwie ok. 1,2 km

14E, 43E, 44E, 45E, 46E, 60E

 

pkt 13, Rekomendacje:

[...]

c) rekomenduje się, przed wydaniem pozwolenia na budowę, dla każdej inwestycji, opracowanie zasad prowadzenia rybołówstwa na obszarze morskich farm wiatrowych. Zasady powinny być opracowane w zespole koordynowanym przez Ministra właściwym ds. rybołówstwa;

 

Wnosimy o zmianę tego zapisu, na: 

c) rekomenduje się, przed wydaniem pozwolenia na budowę, dla każdej inwestycji, przeprowadzenie uzgodnień z przedstawicielami organizacji rybackich zasad prowadzenia rybołówstwa na obszarze morskich farm wiatrowych. Porozumienie pomiędzy inwestorem i organizacjami rybackimi reprezentującymi rybaków korzystających  z obszaru farmy powinno zostać załączone do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. W przypadku nie osiągnięcia porozumienia, inwestor powinien załączyć do wniosku propozycję porozumienia wraz z informacją o przebiegu przeprowadzonych uzgodnień.

Porozumienie pomiędzy inwestorami MFW i środowiskami rybackimi w zakresie możliwości odbywania połowów i przepływania przez obszar farmy to jeden z kluczowych warunków zrównoważonego rozwoju obszarów morskich. PZOM nie może jednak narzucać sztywnych zasad w tym zakresie, ani uzależniać kształtu porozumienia od zaangażowania instytucji rządowych, zwłaszcza jeżeli nie są one dookreślone istniejącymi ramami prawnymi. Plan powinien skłaniać rybaków i inwestorów do szukania porozumienia, nie może jednak też uzależniać możliwości aplikowania o pozwolenie na budowę od uzyskania porozumienia. To organy wydające pozwolenie na budowę MFW mają kompetencje do określenia warunków wykorzystania obszaru farmy, uwzględniając warunki bezpieczeństwa i interesy stron.

44E, 45E, 46E,

pkt 9, Warunki korzystania z akwenu

1) Ochrona środowiska:

a) należy pozostawić pomiędzy morskimi farmami wiatrowymi korytarz (lub korytarze) wolny od zabudowy. Korytarz ten (lub korytarze) musi mieć szerokość co najmniej 4 km i przebiegać na osi NE-SW (przy czym kierunek osi przebiegu korytarza może zostać zmodyfikowany w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, na podstawie badań przedrealizacycjnych dla poszczególnych inwestycji);

Wnioskujemy o usunięcie tych postanowień oraz wprowadzenie w jego miejsce następującego wymogu: w ocenie oddziaływania na środowisko należy dokonać analizy potencjalnego wpływu skumulowanego  zrealizowanych i planowanych na tym obszarze MFW, z uwzględnieniem wszystkich dostępnych danych o migracji ptaków oraz dokonanych własnych badań,  pod kątem efektu bariery dla ptaków migrujących. W przypadku stwierdzenia  możliwości wystąpienia znaczących oddziaływań, należy zaplanować działania minimalizujące, w tym np. korytarze bez zabudowy elektrowniami. Ostateczna weryfikacja konieczności tworzenia korytarzy migracyjnych powinna nastąpić na etapie procedury uzyskania pozwolenia na budowę. 

Plan nie może rozstrzygać o konieczności stworzenia takich korytarzy gdyż jest wykonywany bez wykorzystania wyników specjalistycznych badań strumienia migracji ptaków. Na podstawie wykonanych już wyników badań oraz dokonanych ocen oddziaływania na środowiska można stwierdzić bardzo duża zmienność w wykorzystaniu obszarów morskich przez ptaki w trakcie migracji. Oddziaływanie na ptaki jest jednym z głównych elementów oceny oddziaływania na środowisko MFW, które na mocy prawa objęte są obowiązkową oceną. Jest analizowane na podstawie wykonanych obserwacji i rejestracji ptaków, dostępnych danych, oraz wyników modelowania potencjalnych zmian w zachowaniu ptaków. Tylko tak szczegółowe badania mogą pozwolić na stwierdzenie konieczności zastosowania działań minimalizujących w postaci korytarzy, jak i określenie ich szerokości i kierunków. Wydane dotychczas decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach nakładają w tym zakresie na inwestorów stosowne obowiązki, i plan nie powinien ingerować w kompetencje organów środowiskowych.

14E, 43E, 44E, 45E, 46E, 60E

Pkt 7, Zakazy lub ograniczenia w korzystaniu z akwenu:

  • dla infrastruktury technicznej

elementy liniowe:

ogranicza się realizację funkcji do sposobów:

- niezakłócających tarła i podchowu narybku ryb komercyjnych, czyli funkcja będzie realizowana poza okresem od 15 lutego do 30 czerwca lub po stwierdzeniu braku znaczącego negatywnego wpływu na tarło i podchów narybku ryb komercyjnych w tym okresie;

 

  • dla sztucznych wysp i konstrukcji

zakazuje się wznoszenia sztucznych wysp i konstrukcji:

- zakłócającego tarło i podchów narybku ryb komercyjnych, czyli funkcja będzie realizowana poza okresem od 15 lutego do 30 czerwca lub po stwierdzeniu braku znaczącego negatywnego wpływu na tarło i podchów narybku ryb komercyjnych w tym okresie;

 

Ograniczenia dla układania kabli w okresie zimowania i migracji ptaków od początku listopada do końca kwietnia lub po stwierdzeniu braku znaczącego wpływu

Wnosimy o usunięcie tych zapisów i wprowadzenie następującego zapisu:

w ocenie oddziaływania na środowisko należy dokonać analizy potencjalnego wpływu MFW oraz infrastruktury przesyłowej, na ryby komercyjne, ze szczególnych uwzględnieniem wpływu na ich rozrodczość. W przypadku stwierdzenia  możliwości wystąpienia znaczących oddziaływań, należy zaplanować działania minimalizujące, w tym np. ograniczenie okresów budowy w okresach tarła i podchówku w miejscach mogących powodować znaczące negatywne oddziaływania.

Plan nie może rozstrzygać o konieczności wstrzymania działań budowlanych ze względu na możliwość występowania tarła lub obecności ptaków zimujących. Miejsca tarła i czas jego występowania, czy występowanie ptaków morskich, musi zostać określone na podstawie szczegółowych badań w ramach oceny oddziaływania na środowisko. Także w ramach oceny oddziaływani należy zweryfikować czy budowa MFW i układanie kabli może wpłynąć negatywnie na  przebieg tarła, czy ptaki. Strefa oddziaływań związanych z budową jest uzależniona od zastosowanej technologii i jest ograniczona w przestrzeni i czasie, tak samo jak miejsca tarła, czy występowania ptaków i można tak planować prace, aby nie powodowały one istotnych oddziaływań na nie, nawet jeżeli ma ono miejsce na obszarze farmy. Wszelkie działania minimalizujące może określić organ wydający decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach.

Podakweny wskazane w § 11. 1. Pkt 2) rozstrzygnięć ogólnych Projektu

§ 11. 1. W celu rozmieszczenia inwestycji celu publicznego wyznacza się następujące podakweny i akweny na rzecz istniejących i planowanych inwestycji :

[...]

2) podakweny: 07C.201I, 40aC.201I, 48P.201I, 16Pw.201I, 41aP.201I, 13Pw.201I, 49T.201I, 08Pw.201I, 28Ip.201I, 27B.201I, 45E.201I, 42O.201I, 18T.201I, 29T.201I, 10T.201I, 34T.201I, 54T.201I, 30P.201I, 47T.201I, 93T.201I, 15T.201I, 59Pw.202I, 16Pw.202I, 49T.202I, 54T.202I, 62K.202I, 57K.202I, 52T.202I, 56Pw.202I, 55Pw.202I, 47T.202I, 50Pw.202I, 49T.202I, 47T.202I, 59Pw.205I, 60E.205I, 52T.205I, 56Pw.205I umożliwiające przyłączenie morskich elektrowni wiatrowych do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego oraz budowę koniecznych połączeń wzajemnych morskich elektrowni wiatrowych;

zaleca się przesył energii jedną infrastrukturą"

Wnosimy o poszerzenie korytarzy dla infrastruktury lub umożliwienie układania infrastruktury liniowej, stanowiącej przyłącze MFW oraz połączenia transgraniczne, także w pozostałych podakwenach znajdujących się pomiędzy obszarami przeznaczonymi dla MFW a linią brzegową, na podstawie pozwoleń i uzgodnień w trybie art. 26 i 27 UOM, przy czym kolejne kable w pobliżu pozwoleń i uzgodnień, powinny być układane zgodnie z zasadą oszczędnego korzystania z przestrzeni.

Wnosimy o rozszerzenie zapisu, poprzez dopuszczenie budowy  infrastruktury przesyłowej EE nie tylko stanowiącej przyłącza MFW, ale także np. połączeń transgranicznych.

Nie wprowadzanie ograniczeń w zakresie krzyżowania się infrastruktury, a także wykreślenie zalecenia „zaleca się przesył energii jedną infrastrukturą".

Wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych o łącznej mocy kliku gigawatów z każdego z obszarów wyznaczonych pod rozwój MFW, wymagać będzie znaczących obszarów na których będą układane kable. W zależności od zastosowanej technologii i mocy farmy, korytarz dla jednego projektu może mieć szerokość od kilkudziesięciu do kilkuset metrów. Należy przy tym zauważyć, że w celu zapewnienia bezpieczeństwa inwestycji i systemu elektroenergetycznego, pomiędzy kablami wyprowadzającymi energię z poszczególnych projektów lub grup projektów, powinny być od siebie oddalone, tak aby uszkodzenie kabli w jednym miejscu nie powodowało nagłego wyłączenia z systemu dużej zainstalowanej mocy. Zapis zalecenia przesyłu jedną infrastrukturą jest niezrozumiały - czy chodzi o jeden kabel, czy o jedną inwestycję?

Zapis: „Możliwość realizacji inwestycji celu publicznego w zakresie infrastruktury przesyłowej EE wyprodukowanej w MFW" ogranicza możliwość przesyłu energii wytworzonej w innych źródłach przez taką infrastrukturę, a więc uniemożliwia realizację połączeń międzysystemowych.

Ograniczenie możliwości układania kabli podmorskich jedynie w wyznaczonych w planie podakwenach może spowodować istotne konsekwencje finansowe i niepotrzebne zwiększenie kosztów. Nie wszystkie projekty posiadają podpisane umowy ze wskazanymi punktami przyłączenia do sieci, które wskazuje operator sieci przesyłowej. Oznacza to, że nie ma pewności gdzie zostaną one przyłączone, a co za tym idzie, nie ma możliwości wskazania trasy przebiegu kabli.  Ma to szczególne znaczenie w przypadku obszaru 14E (Ławica Odrzana), gdzie brak jest wydanych pozwoleń na układanie i utrzymywanie kabli podmorskich, a postepowania, które były prowadzone w tamtym obszarze z powodu konfliktów z innymi użytkownikami morza zostały  umorzone. Złe dobranie korytarza w części morskiej będzie oznaczać wydłużenie trasy w części lądowej i, choć technicznie możliwe do wykonania, to znacznie droższe.

 

Należy nadmienić, że taki zapis może stanowić przeszkodę w realizacji elektroenergetycznego połączenia podmorskiego Polska - Litwa, który ma stanowić wsparcie dla systemu krajów Bałtyckich po synchronizacji systemu tych krajów z systemem Europy kontynentalnej, przewidzianego na rok 2025.


Konfederacja Lewiatan, KL/280/127/DG/2018

Pobierz stanowisko>>>
Załącznik>>>